نقد بر نقد

چندي پيش در نقدی كه در یکی از وبلاگ های کتابداری دررابطه با برگزاری «سومين همایش كتابداري و اطلاع رساني پزشكي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي» و محورهای آن آمده بود با واژه جدید «همایش زدگی» روبرو شديم. و توضيح اينكه "چنین موضوعات و محورهایی در همایش­های پیشین در سایر دانشگاه­ها مطرح و بررسی شده و برگزاری این همایش ها با محورهایی تکراری تنها صرف هزینه های سنگین را در پی دارد و کتابداران از نوشتن مشق های تکراری خسته شده اند و .... " با توجه به این سخنان و سوءتفاهمي که گويا برای برخی دوستان در رابطه با محورهای این همایش بوجود آمده، برآن شدیم تا توضیحاتی پیرامون محورهاي همايش  و شفاف سازي هرچه بيشتر موضوع آن ارائه دهیم:

-  همانگونه که در عنوان همایش نيز آمده است _آموزش کتابداری و اطلاع رسانی _ هريك از محورهای همایش، مسئله­اي را در حيطه­ي «آموزش» رشته كتابداي و اطلاع رساني مد نظر قرار داده­اند. مانند "تاریخچه آموزش...، مبانی نظری در آموزش ...( و نه در رشته کتابداری)، مفاهیم جدید در آموزش...، انجمن ها و آموزش...، تحول در آموزش .." و غیره.

نكته­ي قابل توجه آنست كه موضوع و محورهاي همايش بارها با بسياري از اساتيد بزرگواري چون سركار خانم رهادوست، جناب آقاي دكتر حري، جناب آقاي دكتر نورزوي، جناب آقاي زين العابديني،‌ جناب آقاي عليمحمدي و ... و همچنين اساتيد بزرگوارمان در گروه كتابداري و اطلاع رساني دانشكده پيراپزشكي،  مطرح و حكّ و اصلاح شده است و بنا به گواهي اين عزيزان، موضوع همايش در نوع خود بديع و در شرايط فعلي جامعه­ي كتابداري و اطلاع رساني ايران جاي بحث و فعاليت بسيار دارد.

بعلاوه، پيشنهاد اوليه همايش از سوي استاد بزرگوار سرکار خانم رهادوست به دست اندركاران همايش در سال گذشته  داده  شد و همانطور كه گفتيم  بارها از سوي ديگر سایر اساتید محترم نيز مورد بازبینی قرار گرفته است. لذا...؟

-  مسئله­ي ديگر،‌ موضوع تكثّر همايشهاست و پيشنهاداتي كه جديدا در زمينه كاستن تعداد آنها و حتي محدود كردن آنها به يك همايش در سطح ملي  وكشوري مطرح شده است. جاي تعجب است كه عزيزان فرهيخته و دلسوز رشته ما نيز در اين مورد دچار سوء برداشت و گمانه­زني­هاي گوناگون و شايد غير منصفانه شوند!؟

رشد همايشها چه به لحاظ كيفي و كمّي يكي از معيارهاي پيشرفت حرفه هاست (براي اطلاعات بيشتر: فلسفه كتابداري و اطلاع رساني/ فاطمه رهادوست؛ قسمت ويژگي هاي حرفه). اين كه ما خود را موظف به شركت در تمامي همايشهاي حرفه خود بدانيم قطعا عملي نيست و البته اين امر نيز برما واجب نشده است و انتظار مي رود هركس بنا به حوزه تخصصي خود، علاقه منديها و نيازهايش در يك همايش شركت نمايد.

گمان نمي كنيم كه مقايسه­ي رشته­هاي مختلف علمي و مقايسه­ي فعلاليتهاي آنها با يكديگر صحيح باشد. چرا كه رشته هاي مختلف، ويژگيها، شرايط و حتي مشكلات و مسائل خاص خود را دارند و به هيچ عنوان نمي توان براي رشته هاي مختلف و حرف گوناگون نسخه هاي مشابه پيچيد. اين در حالي است كه حتي در رشته­ي خودمان هم نمي توان دانشگاه هاي مختلف، گروه هاي مختلف و دانشجويان دانشگاه هاي شهرهاي مختلف را با هم مقايسه نمود و بايستي تلاش كرد كه همه ي دانشجويان به طور نسبي به يك سطح متعادل از فعاليت و پويايي برسند.  نه اينكه حتي براي تلاش و فعلايت و پوياييشان سد شد. و منصفانه بپذيريم كه رشد و خلاقيتي كه در دانشجويان بواسطه­ي وارد عمل شدن، مسئوليت پذيرفتن و تجربه نمودن كار گروهي و فعاليتي بزرگ به نام همايش صورت می پذیرد، در هيچ فعاليت ديگري در دوره ي دانشجويي ميسر نيست و ما اجازه نداريم اين خلاقيت را كه در استقلال ناشي از تكثر متبلور مي شود با در هم آميزي و اختلاط از بين ببريم.

همچنين اگر شما به تعداد همايشها و تقويم آنها در سال گذشته دقت فرماييد مي بينيد كه تعداد همايشهاي سال گذشته خصوصا همايشهاي دانشجويي افزايش بي رويه و حتي چشمگيري نداشته است. بلكه به علت متقارن بودن زمان برخي از آنها و همپوشاني زماني كه با يكديگر در برهه­اي از زمان داشتند به نظر رسيد كه در انبوهي از همايشها به سر مي بريم. (هرچند كه حتي بايد اميدوار باشيم  با حفظ كيفيت روزي هم اينگونه بشود.)

بنابراین با تمام احترام و ارزشی که برای تمامی همكاران گرامي (اعم از بلاگرو ...)، اساتید بزرگوار،‌ دانشجويان عزيز و سایر دوستان قائل هستیم نوشته­هاي اين این کتابدار عزیز را نسبت به تکراری بودن محورهای این همایش نمي پذيريم.

- و مسئله ي ديگري كه اخيرا سركار خانم صابري در پستي در وبلاگ گروهي كتابداران ايران بدان اشاره نموده اند،‌ مبني بر تخصصي بودن موضوع همايش و عدم انطباق آن با سطح يك همايش دانشجويي، بايد عرض كنيم كه درست است كه شايد اين موضوع تخصصي باشد و در سطح بالا، اما اولا مسئله مبتلابه دانشجويان اين رشته نيز هست. درثاني اين موضوع تا آنجايي كه اطلاع داريم قبلها  بنا بود طي جلسات يا نشستي از سوي انجمن كتابداري و اطلاع رساني ايران مورد بررسي قرار گيرد كه بنا به مشكلات انجمن و مشغله هاي زياد آن، ميسر نشده است. حال مي بايست دست روي دست بگذاريم و بنشينيم تا انجمني كه خود وابسته به اعضايش _كه اكثريت آن را نيز دانشجويان تشكيل مي دهند_ براي ما كاري انجام دهد؟ آيا اين امكان وجود ندارد از دانش، تخصص و پتانسيل علمي انجمن در كنار انرژي فعال دانشجويان در راه اندازي يك همايش و گرد هم آوردن اساتيد، مسئولين و دانشجويان در كنار هم به ريشه يابي و حل مسئله پرداخت؟

آيا نمي توان مقالات تخصصي  و پژوهشي و حتي سطح بالا توسط  اساتيد و دانشجويان به طور توامان تاليف نمود؟ مقالاتي كه از تخصص و تجربه­ي اساتيد و فعاليت پژوهشي و عملي دانشجو ساخته شده باشد؟ و اين كار چقدر مي تواند سازنده و براي جامعه ي كتابداري ما ارزشمند باشد؟

و آيا اين صحيح است كه انرژي و توان دانشجو را دست كم بگيريم؟ دانشجوياني كه به حق بسياري از ناشدني ها را شدني كرده اند و ناممكن ها را ممكن! دست به كارهايي زده اند كه شايد اگر چشم به دست و زبان بزرگترهايشان مي دوختند و اسير بوروكراسي هاي اداري مي شدند هرگز مجال ظهور نمي يافت؟ اين تكاپو، انرژي، سياليت و انقلاب آرام و نسل جديد كتابداري كه شاهد آن هستيم مگر جز به دست همين دانشجويان بوجود آمده است؟

دوستان عزيز پيشكسوت، شما بارها وبارها و ساليان متمادي است كه در همايشهاي گوناگون شركت داشته ايد و مقاله داده ايد و رتبه­ي برتر كسب كرده ايد، اين انصاف است كه فرصت تجربه­ي اين موقعيتهاي ارزشمند را از دانشجوي پرتلاش و تازه واردي كه شما الگويش هستيد، و شايد انگيزه اش براي چون شما بودن،  به نام به پايان رسيدن "دوران مشق نوشتن" بگيريم؟ بارها و بارها شاهد بوده ايم كه شركت در همايشهاي گوناگون _خصوصا همايشهاي دانشجويي كه حساسيت و اضطراب كمتري براي شركت و مقاله دادن دارند_ فرصت مناسبي براي حضور، رشد و بالندگي دانشجوياني بوده اند كه شايد هرگز در جاي ديگري نمي توانستند آن را تجربه كنند.

اين انتقاد كاملا به جاست كه بايستي به كيفيت همايشها بها داد، نبايد كيفيت را فداي كميت نمود، اما آيا پيشهاد مطرح شده (مبني بر كاستن تعداد همايشها) راه حل مناسب است؟ يا پاك كردن صورت مسئله؟ آيا راه حلهاي ديگري وجود ندارد؟

شما راه حل بدهيد...